Admiraal Perry van een strategische denktank van het Britse Ministerie van Defensie heeft een opmerkelijke studie voorgesteld. In die studie wordt gekeken naar de nieuwe geo-politieke werkelijkheid die men in economische termen dikwijls als de globalisatie aanduidt. Op het eerste zicht is de studie een doom scenario over de teloorgang van het Westen. Het huidige beeld dat immigratie een proces is van integratie wordt op de helling gezet. Integratie of assimilatie in het gastland gebeurt niet (meer) omdat snelle en gemakkelijke communicatie met het land van oorsprong dat overbodig maakt. De immigrant gaat wel fysiek elders wonen, maar blijft met hart en geest in zijn moederland. Het resultaat is dat de immigranten in de gast landen een reeks enclaves gaan vormen die weliswaar economisch banden maakt met het gastland maar cultureel de identiteit van het moederland behouden. Dit alles gaat dikwijls gepaard met een toenemende instabiliteit in het land van herkomst, waar overbevolking, hongersnood, ernstige klimatologische rampen en politieke labiliteit goede redenen vormen om elders een leven op te bouwen. De machtsbalans zal drastisch veranderen terwijl desastreuze technologie voor een prikje beschikbaar wordt en gretig gebruikt zal worden door terroristische splintergroepen en onstabiele, arme ontwikkelingslanden. De denktank meent ook dat onze klassieke defensie er waarschijnlijk niet tegen opgewassen zal zijn.

Is dergelijke thesis ernstig te nemen? Dergelijke studies proberen een mogelijke toekomst te voorspellen in funktie van het doel het ergste scenario te kunnen afwenden. Op zichzelf kan denken hierover het doemscenario zelfs vermijden. Is dergelijk doemscenario onwaarschijnlijk ? Niet echt. Het volstaat te kijken naar de gebeurtenissen van de vorige eeuw. Wie had op het einde van de 19de eeuw kunnen voorspellen dat de wereld gedreven door facisme en communisme honderden mljoenen doden zou tellen en de nucleairs afschrikking van werderzijdse gegarandeerde verrnietiging de wereld in twee delen zou splitsen met een quasi ondoorzichtige muur tussen de twee ? Het doemscenario van de britse denktank doet ook de vraag rijzen waarom die immigatie nog steeds succesvol en vrij geweldloos verloopt in landen zoals de VS bijvoorbeeld. Ook in Europa lijken de immigratie problemen zich eerder te situeren binnen groepen die uit armere landen komen maar met een sterke, zelfs radikale religieuse beleving. De studie gaat ook voorbij aan het feit dat de immigranten in de meeste westerse landen ofwel met open armen ontvangen worden omdat ze goedkope arbeid leveren (bv. zuid amerikaanse immigratie in de VS) ofwel zich hier gemakkelijk kunnen vestigen zonder zich te integreren omdat de gast landen hen een redelijk inkomen bezorgen dat hen niet dwingt om kost wat kost economisch aan de slag te gaan en zich aldus te integreren. Ook verder in het verleden zijn er vele voorbeelden te vinden van immigrerende groepen die zich vredevol binnen hun enclave in een gast land gevestigd hebben. Nog sterker is de geschiedenis waarbij het Ottomaanse Rijk (nu grotendeels Turks) eeuwen de Balkan ingenomen had en men na 500 jaar vaststelt dat wat er overblijft (bv. in Bukgarije) Turkse minderheden zijn die niet echt geintegreerd zijn, zelfs na eeuwen de bezetter geweest te zijn.

Wat kunnen we dan wel onthouden uit deze doomscenario studie ? Vooreerst dat het wellicht tijd wordt da de westerse landen hun premises over de globalisatie en immigratie herzien. Waarom verloopt de immigratie wel goed binnen de groep van westerse landen maar niet indien de immigranten uit landen komen met een sterk afwijkende cultuur? Ook dit plaatje klopt niet volledig,want asiatische immigranten bv. zijn grotendeels wel geintegreerd en zijn dikwijls bronnen van succesvolle politieke of economsiche gangmakers. Indien dat niet zo is dan is dat eerder in verband te brengen met een sustantieel verschil in bv. de godsdienst en niet met de economische toestand van het land van herkomst. Tweedens, omdat indien immigratie niet gevolgd wordt door integratie dit vroeg of laat leidt tot ongezonde spanningen, moeten we er dan niet eerder naar streven de immigratie (die op zichzelf wenselijk is) niet sneller te laten verlopen dan de integratie kan volgen? Den derde, dient men de vraag te stellen of het wenslijk is dat immigranten zonder veel voorwaarden in het sociale vangnet van het gast land kunnen opgenomen worden. De westerse landen zitten hier met een schizofrene toestand. Enerzijds wil de sociale moraal iedereen die op grondgebied verblijft op dezelfde humane manier behandelen en dus laten genieten van de het sociale zekerheidstelsel, zelfs als is dit als gast in een asielcentrum (wat er dikwijls eerder uitziet als een gevangenis). Anderzijds moge het duidelijk zijn dat die 'gastvrijheid' grenzen heeft als men ze betaalbaar wil houden. Dit geldt trouwens niet alleen voor de immigranten, maar ook voor de eigen landgenoten die in het sociale vangnet al dan niet gewild blijven hangen. In deze vaststelling ligt een sleutel tot de oplossing. Het westers, lees europese, sociale vangnetsysteem heeft weliswaar nobele doelstelligen, maar blijkt zowel voor immigranten als voor onfortuinelijke landgenoten een sociale valkuil te worden.

Dus, ofwel integreren, ofwel afremmen. In het laatste geval heeft men er belang bij te werken aan de oorzaak van de immigratie. M.a.w. de buitenlandse politeik moet erop gericht zijn dat de landen van herkomst inzien dat men de leefomstandigheden (economische, politieke, …) moet laten evolueren naar een niveau dat de drijveer voor de emigratie verdwijnt.

Er is nog een derde optie. Men kan de huidige natiestaat in vraag stellen. De natiestaat is een overblijfsel van een paar eeuw geschiedenis waarbij “volk” en “grondgebied” als een geheel beschouwd en geregeerd werden. Op datzelfde grondgebied vindt men vandaag misschien wel een 100tal verschillende leefgemeenschappen. Dit staat in sterk contrast met de centrale overheid die in elke natiestaat nadrukkelijk (té nadrukkelijk) aanwezig is. In een echte democratie begint de zelfredzaamheid op het laagste niveau en staat men enkel bevoegdheden af aan de hogere niveaus als dat efficiënter is. In een dergelijk systeem vallen de sociale valkuilen van de Sociale Zekerheid grotendeels weg. Dit zou dus ook een belangrijk deel van de oorzaak van de friktie tussen oorspronkelijke inwoners en immigranten wegnemen.