Ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van “WorkForAll” als socio-economische en onafhankelijke denktank, organiseerde WorkForAll een avondvoordracht op donderdag 14 mei 2009 om 20.00 uur in het Internationaal Perscentrum Vlaanderen te Antwerpen, Grote markt 40. Gastspreker Geert Noels, auteur van "Econochock".

Programma:

Situering:

Na 5 jaar werking moet Work For All vast stellen dat de situatie op de arbeidsmarkt niet verbeterd is. Integendeel, de constantheid van het aantal RVA-trekkers op ongeveer 1,2 miljoen eenheden of een kwart van alle actieven duidt op een structurele oorzaak. Die oorzaken heeft Work For All systematisch onderzocht. De oorzaken zijn niet zozeer economisch maar liggen eerder op het politieke vlak en een onbegrip over de essentie van economische welvaartgeneratie. Welvaart is het gevolg van waardecreatie en niet het gevolg van consumptie. Wanneer dit laatste overdreven gestimuleerd wordt door geldcreatie op basis van schuld, dan wordt integendeel economische waarde vernietigd en onttrekt men middelen aan de productieve economische initiatiefnemers. 

Dit is niet alleen een Vlaams, Belgisch of Europees probleem. Vorig jaar werd het duidelijk dat de financiële sector dit (piramide)spel in grote mate wereldwijd gespeeld heeft met de Verenigde Staten van Amerika op kop. Hebzucht waren troef en de overheden lieten begaan want de gebakken lucht kwam in de statistieken van het BNP terecht. Zelfs de meest gerenomeerde economen zoals Alan Greenspan hebben zich laten vangen aan de verleiding van rijk worden op papier zonder werken.

Deze illusie werd in de laatste maanden brutaal doorprikt, resulterend in de grootste economische recessie van de laatste 100 jaar. In ons land streven we af naar een werkelijke toename van de werkloosheid met 300 000 eenheden. Deze keer zijn het evenwel niet zozeer dienstenchequers en allerlei nepstatuten die de RVA-statistieken komen opfleuren, maar mensen die voordien actief produceerden in de industrie. Als deze tendens aanhoudt kan dit voor ons land een economisch verlies betekenen van grofweg 30 miljard. Wij moeten spijtig genoeg vaststellen dat deze negatieve voorspellingen hun bevestiging vinden in een nieuwe golf ontslagen en nieuwe berichten over omzetdalingen die de 50% overtreffen. Vermits uiteindelijk de private sector de bron is van alle welvaart in dit land, is het niet moeilijk om de gevolgen hiervan in te zien. 

Wat moet er dan gebeuren? Het moge evident zijn dat (over)consumptie opnieuw stimuleren met een nieuwe golf van geldcreatie door schuldopbouw niet veel zal helpen. Dit is symptoombestrijding zonder aan de kern van de zaak te komen. De kern van de zaak is waardecreatie en dit vergt innovatieve ondernemers die over het nodige middelen aan kapitaal en arbeid kunnen beschikken. Dit eenvoudige beginsel is men te dikwijls vergeten. Terwijl de waardeloze papieren toxics afgescheven worden, moet men hier werk van maken want dit kan alleen maar effect sorteren op termijn. Dit kan vooral door de belasting op arbeid en inkomen zo laag mogelijk te houden, het beste is zelfs geen belasting te heffen op deze waarde creërende economische middelen. Stop dus ook geen geld in het draaiende te houden van overproductie maar zoek naar activititeiten die in de toekomst waarde gaan creëren en de industrie een competitieve positie op de wereldmarkt kunnen geven. Bij deze moeten we er ook bijzeggen dat de overheidssector de eerste zou moeten zijn om de waardevernietiging in haar rangen te stoppen. Het begrotingstekort moet niet alleen snel afgebouwd worden, de overheidsuitgaven moeten gekoppeld aan een structurele sanering drastisch omlaag. Als de overheid dan toch de noodzakelijke verandering will stimuleren, laat het enkel zijn in domeinen waar op termijn iedereen echt beter van wordt, zoals in het domein van energie en grondstoffenbesparing, een efficiëntere infrastructuur, echte dienstverlening en het in stand houden van een innovatieve en toekomstgerichte cultuur. Dit wordt geen gemakkelijek opgave want veel tijd om dit alles nog voor te bereiden is er niet meer. Het immobilisme van de huidige federale regering is in deze context geen goed voorteken. Een doortastende staatshervorming wordt daarom een dringende noodzaak.

Deze crisis is dus meer dan zomaar een failliet van ons financieel systeem. Het positieve aan een crisis, tenminste zolang ze niet ontaardt in een historische catastrofe, is dat ze kiem in zich draagt draagt van een nieuw tijdperk. Hoe we dat tijdperk ingaan vergt een inzicht in de uitdagingen die ons te wachten staan. In zijn boek "Econoshock" heeft Geert Noels niet alleen een zeer degelijke analyse gemaakt van de economische crisis en haar oorzaken, hij identificeert ook de grote veranderingen waarop we moeten voorbereid zijn. Deze hebben allemaal te maken met het meest fundamentele economische begrippen van schaarste en evenwichten die vandaag meer dan ooit voor de gehele planeet gelden.

1. De demografische shock.

Niet alleen veroudert de bevolking in de meer ontwikkelde wereldgebieden snel, in andere delen dan weer groeit ze exponentieel aan. Hoe kan de wereldeconomie aan de behoeften van al deze mensen voldoen? 

2. De verschuiving van het zwaartepunt naar het Oosten.  

Koppel de demografische shock aan een verschuivig naar het Oosten, waar het grootste deel van de wereldbevolking leeft, en we worden in de westerse wereld geconfronteerd met een wedloop naar grondstoffen en energie, zonder er nog controle over te hebben.  

3. Informatie en communicatietechnologie.

Technologie, en zeker de ICT, kan voor brutale veranderingen zorgen omdat het toelaat dingen op een betere en efficiëntere manier te doen. De invloed van internet gaat echter veel verder. Het heeft de wereld tot een dorp gemaakt waarbij elke individu zo goed als gratis toegang heeft tot de rest van de wereld.

4. Het einde van fossiele brandstoffen.

Alhoewel technologische vooruitgang het doemdekscenario van de club van Rome meermaals uitgesteld heeft, er zijn tekenen dat we beter beginnen uit te kijken naar alternatieven voor fossiele brandstoffen. Daar zijn ook andere en goede redenen voor, buiten de betwistbare relatie tussen CO2 en klimaatverandering. Geopolitiek gijzelt het de hele wereld, zijn er aantoonbare gezondheidsrisico's en is het jammer van deze grondstoffen zomaar te verbranden. Uiteindelijk wordt dit een economisch gegeven. Hoe minder energie we nodig hebben, hoe efficiënter we met ons kapitaal kunnen omgaan.

5.  Het nieuwe kapitalisme.

De financiële crisis is aan de basis het resultaat van een vergaande normvervaging waarbij men de basics uit het oog verloren heeft. Het systeem is dan ook massaal ontspoort. Reden om het systeem grondig te hervormen en terug te keren naar de basis van het bankieren: kapitaal beheren en niet zozeer aan speculatiev geldcreatie meedoen.

6.  De groene economie.

Dit is wellicht de meest controversiële stelling van Geert Noels maar het is een logische stap als men de demografische shock en het einde van de fossiele brandstoffen combineert met gezonde economische principes. Ecologisch produceren (en consumeren) is al sinds mensengeheugenis ook efficiënter produceren (en consumeren). Waarde creatie betekent ook dat minder kapitaal verbruikt wordt en dus voor andere dingen beschikbaar komt. Betwistbaar of niet, het lijkt erop dat de klimaatverandering hierbij de rol speelt van psychologische motivator.  De wereld is globaal geworden en niemand kan het zich nog permiteren ongestraft een onevenredig deel van de grond-en energiestoffen van deze wereld te verbruiken. 

Meer informatie over het boek van Geert Noels op http://www.econoshock.be/