Vorige zondag was het Pasen. Een vreemd feest voor de dood van een profeet. Hij veroordeelde Farizeeërs en woekeraars omwille van hun normvervaging en hij verweet de overheid gedoogbeleid. Dit druiste echter in tegen de belangen van de heersende Joodse elite en hij werd beschuldigd van politiek niet correct denken en na een schertsproces ter dood veroordeeld. De Romeinse bezetter waste de handen in onschuld. Wanneer hij stierf aan het kruis, beefde de grond en brak de hemel open. Brood en spelen werden nog een tijdje aangehouden. Een nieuw tijdperk was aangebroken tot het op zijn beurt zou bezwijken. 

2000 jaar later zijn de woekeraars er nog. De klinkende munten zijn vervangen door waardeloos papier en worden tientallen maal opnieuw aangewend. Welvaart op krediet tot de hemel naar beneden komt. Ook nu heeft de overheid zich laten gebruiken en wast men de handen in onschuld. Wat overblijft wordt door vreemde mogendheden met de hulp van machtige landgenoten weggeroofd. Een schijn proces moet alles legitimeren. De democratie davert op haar grondvesten en de economische hemel valt in. Hebzucht en macht zonder moed, het is blijkbaar van alle tijden. 

Normvervaging

De profeet Jesus hield infeite een pleidooi voor een samenleving gebaseerd op gelijkheid en broederlijkheid. Gelijkheid in de zin van gelijke rechten en plichten, broederlijkheid zoals iedereen zorgt draagt voor zijn naasten in familieverband. Hij was voor die tijd, waarin de macht vooral uit het zwaard kwam, revolutionair. Het moet ook gezegd worden dat die leer niet altijd even goed aansloeg. Het christendom mag dan wel terecht een van de pilaren van de westerse beschaving zijn, ook de Kerk heeft in de loop der geschiedenis eerder naar zwaard en brandstapel gegrepen om haar wil, lees het voordeel van haar rijke en machtige opperklasse, door te drukken. De kerktorens "rijken" dan ook tot in de hemel.   

Men kan gerust stellen dat vandaag in naam van gelijkheid en broederlijkheid, nu noemt men dat meestal solidariteit en vrijheid, dezelfde duistere krachten aan de zet zijn. Men heeft de Farizeeërs van de financiële markten laten begaan, met de centrale banken op kop, wellicht omdat velen zelf in het complot zaten, ook vandaag nog. Of wou men gewoon niet zien dat geldcreatie en piramide schema's een vorm van oplichting en diefstal zijn? De overheid zou net zoals Pilatus recht moeten spreken, maar dan riskeert de politieke klasse uit haar macht gewipt te worden. Net zoals Pilatus, ontleent de politieke klasse haar macht niet aan de burgers, schone schijn democratie ten spijt, maar aan allerlei belangengroepen die hun eigen redenen hebben om het systeem te laten bestaan en aan te passen aan hun noden. Er zijn zoveel fundamentele onderdelen van ons maatschappelijk bestel die hun functie niet vervuld hebben en van langsom minder in staat zijn dit wel te doen. Het is dan ook geen toeval dat net de ministeries van Justitie en Financiën er archaïsch bijhinken en het is geen toeval dat dit voor een deel te wijten is aan zinloze, complexe regelgeving.

Arbeid adelt

De profeet Jesus had ook een gezonde zin voor de essentie van welvaartcreatie, vandaag zouden we dat economie noemen. Zaaien alvorens men kan oogsten en hard werken waren twee belangrijke moto's. Zo is er ook de parabel van de zeven talenten. Het is daarbij een morele plicht zijn aangeboren talent aan te boren en aldus de hele samenleving een dienst te bewijzen. Wat er op neerkomt dat zelfbeschikkingsrecht en zelfontplooiing belangrijk zijn, maar ook dat arbeid niet alleen een morele plicht is maar tevens een moreel recht is. Wat een verschil met het socialistische denken. In het socialisme is arbeid vooral een plicht, niet gericht op zelfontplooiing maar gericht op uitbuiting en daarom moeten de inkomsten ervan zwaar belast worden. Hetzelfde geldt voor de belasting op investeren. Ondernemers combineren de twee en hoewel ze de motor zijn van economische welvaart, wordt het hen zo moeilijk gemaakt dat velen er zelfs niet aan beginnen. Het is erger, van in de wieg wordt het ondernemen en werken ontmoedigd want waarom zelf risico nemen als men zo gemakkelijk kan meerijden op het risico dat anderen nemen? Het zogenaamde vrije kapitalisme (wat geen kapitalisme meer is) begaat dezelfde erfzonde als de machthebbers van de socialistische overheden. Het politieke deksel ervan doet er trouwens niet toe.

Wanneer komt de heropstanding?

Een van de enigma's van het Nieuwe Testament is dat na eerst aan het kruis genageld te zijn, Jezus enige tijd later uit de doden opstond en aan zijn volgelingen verscheen. De waarheid werd hier duidelijk geweld aangedaan, maar het is wel een zeer krachtige symboliek. De periode tussen de val en de heropstanding is wellicht een periode van catharsis en eigen aan de cyclus der dingen. De dood van Jezus symboliseert het failliet van het heersende systeem en in dat failliet werd ook de tegen-remedie verketterd. De heropstanding is dan ook een symbolisch "tour de force" en geeft eerder uitdrukking aan het feit dat de kiem gelegd was voor een andere analyse. In september vorig jaar kwam de economie ook tot stilstand en werd het elan van oplichting en geldcreatie brutaal gestopt. Ook hier hadden profeten (vooral van de Oostenrijkse Economische School maar ook enkele nuchtere waarnemers) voor het onheil gewaarschuwd. Het onheil was nog maar geschied, of in allerijl werden dezelfde recepten naar voren geschoven die aan de grondslag lagen: geldcreatie en overconsumptie. We zijn dan nu ook in de periode aangeland dat de heropstanding uit het economisch debacle uitgesteld wordt. Het vertrouwen is weg, maar toch denkt men het te kunnen herstellen door meer van hetzelfde gefarizeer. Infeite wordt hier nog grover spel gespeeld dan in de aanloop van de crash: men rekent erop dat massale geldcreatie het vertrouwen zal herstellen. Wat men nog niet echt beseft is dat men hier een piramide spel aan het opbouwen is waarbij Madoff in vergelijking maar klein bier was. De kruik blijft zolang te water tot ze barst. Die barst heet inflatie. De heropstanding zal er dus maar komen na een "tour de force".

Hoe het vertrouwen herstellen?

Het vertrouwen herstellen is eenvoudiger dan men denkt. De woorden van Jezus zijn universeel en zijn ook in andere religieuze of filosofische geschriften terug te vinden. Het is zoals wetgeving. Meestal zijn de basisartikels van de meeste grondwetten en universele bedragen zeer nobel en willen ze enkel de vrijheid van de burgers nastreven. Nadien sluipt de entropie van de macht binnen en verzanden de basisbeginselen in een ellendige troep van complexe regeltjes waar enkel de wetgever en zijn belanghebbenden beter van worden. Het vertrouwen herstellen kan dus alleen door de randvoorwaarden waarin de economie leeft terug te stoelen op haar simpele maar rechtlijnige principes. De tour de force bestaat erin de heersende politieke klasse diets te maken dat ze hun eigen graf graven als ze zich blijven gedragen als de lakeien van hen die hen niet verkozen hebben. Om de economische motor terug in gezonde randvoorwaarden te laten werken, moeten vooreerst de Farizeeërs uit de tempel verjaagd worden. Hun afgeleide producten en piramide schema's kunnen beter verbeurd verklaard worden, want bedrog en oplichting blijven wat ze zijn, nl. diefstal. We moeten terugkeren naar het basisprincipe: arbeid creëert kapitaal en kapitaal kan geïnvesteerd worden. Dat kapitaal goed beheren, is het minste wat men van de financiële actoren mag verwachten maar ook niet meer. Haal hen ook van de beurs, want ze speculeren met de spaartegoeden van hun klanten.

Arbeid en investering adelt

In een samenleving waarin iedereen gelijk is, bestaan er geen sociale privileges. Iedereen is vrij te werken onder dezelfde voorwaarden. Arbeid kan niet afgedwongen net zomin als het verplicht kan worden. Arbeid is vrij en iedereen werkt voor zich en de zijnen. Arbeid zou onbelast moeten zijn zonder de plicht een veelvoud van het netto arbeidsinkomsten af te geven, zelfs woekerinteresten bereiken dat niveau niet. Hetzelfde geldt voor investeren. Dat laatste gebeurt met kapitaal, reeds verworven door arbeid, en niet met waardeloos papieren geld. Uit arbeid en kapitaal ontstaat welvaart. Welvaart waar iedereen beter van wordt. Welvaart die dan terug de broederlijkheid kan doen getijen in plaats van zoals nu de vorm aan te nemen van een gesubsidieerde onderklasse die met brood en spelen zoet gehouden wordt.

Gevangen in hun eigen macht

Pilatus waste zijn handen in onschuld, een truk die menig politicus ook wel eens gebruikt, maar zijn dilemma zat veel dieper. Zijn opdracht bestond erin de belastingen te innen en de orde te handhaven, beide gaan hand in hand. Hij zag wel in dat Jezus onschuldig was en de beschuldiging van incorrect politiek denken eerder ingegeven was door het feit dat zijn correct denken de macht van de Joodse elite zou ondergraven. Maar die macht macht stelde hem in staat om de orde te handhaven en de belastingen te blijven innen, daarom verkoos hij de weg van de zwakste beslissing en hielp hij het onrecht in stand houden. Deze situatie is gelijkaardig met de huidige. Politici en de overheid zijn dan wel via het democratisch (nep)process bekleed met macht, ze hangen als marionetten aan de touwtjes van de echte macht. Drukkingsgroepen, belangengroepen, vakbonden, industriële lobbies, en zelfs het eigen ambtenarenapparaat kunnen met één enkele beslissing de mallemolen stil leggen en hun de macht ontnemen. Dit spel wordt vandaag mondiaal gespeeld. Organisaties zoals het IMF zijn er niet alleen om het geld wereldwijd te laten rollen, ze zijn er ook om belangen veilig te stellen. Hetzelfde geldt voor Europa. Alhoewel deze instellingen ook hun goede kanten hebben, mogen we niet vergeten dat ze de burger, de lokale politici en de overheden infeite buiten spel zetten. Wie goed leest, ziet dat het Verdrag van Lissabon geen Magna Carta Libertatum is, meer eerder de afschaffing ervan. 

De heropstanding vergt een nieuw Magna Carta Libertatum

Wie het voorgaande goed leest, zal begrepen hebben dat eens de toxic assets opgeruimd zijn, het infeite eenvoudig is van een nieuwe Gouden Eeuw op de sporen te zetten. Tenminste, er is niets revolutionair aan. Economische welvaart is al sinds mensengeheugenis het resultaat van ondernemerschap, arbeid en kapitaal. Dat moeten we dus aanmoedigen door het vrij te laten en het dus niet dood te knijpen onder een zware druk van belastingen, afgunst en regelneverij. Economisch gezien ligt dit allemaal vrij simpel. Het schoentje knelt op politiek vlak. De politieke elite zit gevangen in haar eigen macht.

Het Magna Carta werd afgedwongen om de (al)macht van de Koning te beperken. Dit was het begin van een lange periode waarbij de macht van de Koning symbolisch werd en overgenomen werd door een groeiend aantal organismes die zich in de macht nestelden. Zelfs de parlementaire democratie heeft er bijna geen vat meer op omdat de politieke elite de volksvertegenwoordiging gebruikt als een excuus om zelf gevangen te zitten in haar privileges van de macht. Daarom ligt de Wetgevende, de Rechterlijke en de uitvoerende macht op apegapen. Nochtans de politieke klasse heeft de jure de macht deze patstelling te doorbreken. Ze kan dus haar handen niet in onschuld wassen. Ze kan de farizeeërs uit de tempel jagen als ze dat wil. Er zal wel wat meer nodig zijn dan 5 minuten politieke moed. De Gouden Eeuw is dan wel mogelijk, ze maakt weinig kans als men niet eerst De Eeuw van de Verlichting overdoet. 

Eric Verhulst,

Voorzitter www.WorkForAl.org, een onafhankelijke socio-economische denktank