Voorbeelden hoe de overheid elke dag meer en meer de vrijheid van eigendom beperkt, eigenaars van gronden en de belastingsbetaler oplicht, hen opzadelt met inefficiente bureaucratie.

dor Piet De Pauw
Augustus 2007

Steeds meer landbouwers in mijn omgeving ervaren de overheid als vijandig en contraproductief. Een aantal concrete voorbeelden te geven uit mijn directe omgeving maken dit duidelijk.

In mijn buurt heeft de overheid vorig jaar plots een metershoge hoge dam met een sluis gebouwd over een beek. De beek mond uit in de Zwalm, die een bijrivier is van de Schelde. De intentie is goed, zo wordt bij hevige regenval belet dat water te snel naar de rivieren stroomt en overstromingen veroorzaakt. Wanneer er hevige regenval is, wordt de sluis van deze dam gesloten, en stromen de akkers die errond gelegen zijn onder water.

Hierdoor is er schade aan de gewassen. De schade komt voort door het gebruik van de plots geplaatste dam. De overheid blijkt niet te kijken naar de gevolgen ervan op de andere eigendommen. De overheid beschadigd hier eigendom, maar geeft niet thuis wanneer er schade is. Dit is een aanslag op eigendomsrechten. Wanneer de getroffen landbouwer lastige vragen stelde over schadevergoeding, werd er een pestcontroleur op hem afgestuurd, en werd er gedreigd zijn landbouwsubsidies in te trekken.

Recent werd het plots verboden om een weide om te ploegen en er akkerland van te maken. In mijn buurt is er een landbouwer die zijn melkveestapel wil afbouwen, en dan weiland over heeft dat hij logischerwijze wil omschakelen naar meer akkerland. Dit kan blijkbaar niet meer. Een nieuwe aanslag op het eigendomsrecht. Uiteindelijk vertaalt dit zich in een minwaarde voor de eigenaars, en minder inkomen voor de gebruikers van de gronden.

Het is sinds een paar jaar verboden mest uit te rijden op zaterdag en zondag over heel Vlaanderen. Aangezien ik in de week andere full time bezigheden heb, zijn weekenddagen de meest geschikte dagen voor mij. Bovendien het uitrijden van mest op mijn gronden slechts mogelijk wanneer de grond niet te nat is. Deze afhankelijkheid van het weer maakt dat de beschikbare tijdsvensters voor het uitrijden van mest zeer eng zijn.

Ik begrijp het verbod. In de week is het op het platteland rustig. In het weekend is het hier veel drukker aangezien het platteland dan overspoeld wordt door wandelaars en wielertoeristen in groep die de straten hier onveilig komen maken. Vele wielertoeristen in groep racen over de kleine kronkelige wegen, en worden daarom soms "wielerterroristen" genoemd. (Toen mijn jongste zoon een kleuter was is hij eens in zo'n peleton terecht gekomen, en hebben ik de schade -waaronder lichamelijke- mogen betalen.). Mag geen mest worden uitgereden in het weekend om deze toeristen onbezorgd te laten genieten van andermans natuur? Een andere aanslag op het eigendomsrecht. Na het weekend is het dan aan mij om lege drankblikjes, verpakkingen en andere afval te verwijderen, die deze toeristen achterlaten bij hun passage.

De Vlaamse Landmaatschappij heeft in Oost-Vlaanderen - te zien aan het aantal mensen op de interne telefoonlijst- ongeveer 100 mensen adminstratiepersoneel en controleurs voor die controle van die aangifte bemestingen. Een gewone wet die maakt dat het verboden is van over te bemesten is toch voldoende? Kontrole kan toch door steekproeven? Ik heb een hele dag werk per jaar om documenten in te vullen in verband met de bemesting van 10 ha weideland -dwangarbeid. Omdat ik wat laat was dit jaar met de aangifte hebben ze me 250 EUR boete gelapt. Bij het invullen van de aangifte had ik een paar jaar geleden een punt gebruikt ipv een komma (een gewoonte van me aangezien ik veel werk met het Amerikaanse cijfersysteem). De overheidsadminstratie heeft me toen boetes aangesmeerd wegens "overbemesting". Dit was natuurlijk onzin, gezien uit de berekening overduidelijk was dat er helemaal geen probleem was. Deze boetes heb ik moegetergd uiteindelijk betaald heb om van de bedreigingen door de overheid af te zijn.

Als je een grond koopt, heb je geen rechten meer om die grond te bemesten. Blijkbaar heeft de overheid dit recht ontnomen, en gegeven aan diegenen die nu mest produceren. Dit is onderdeel van de geroemde "stand still" van het mestactieplan van De Batselier. Opnieuw is dit een aanslag van de overheid op het eigendomsrecht.

Daarnaast is er nog de pachtwet.

Een paar jaar geleden werd landbouwgrond in een publieke verkoopin mijn dorp te koop aangeboden. De grond was in gebruik, maar de zittende landbouwer was reeds lang in pensioen. Aangezien ik in het buitenland was, had ik mijn vader volmacht gegeven de grond in mijn naam te kopen. Ik had met hem een maximum biedprijs afgesproken. Op de openbare verkoop had mijn vader het hoogste bod. De prijs waarop niemand nog een hoger bod uitbracht was ongeveer de helft van het maximum wat ik eraan wou geven. Er waren perspectieven dat de grond over niet te lange tijd vrij zou komen. Toen niemand meer hoger bood, vroeg de notaris - conform zoals het het in de pachtwet staat of "de pachter zijn recht van voorkoop wou uitoefenen". Hierop reageerde de pachter door zijn "recht van voorkoop" af te staan aan een derde persoon, waarmee hijzelf had afgesproken. Door de wet is "de pachter" wel verplicht van nog 9 jaar deze grond te gebruiken. Dit schaamlapje in de wet kan en wordt op zeer eenvoudige wijze worden omzeild via een ziektebriefje van een geneesheer. Wie als gepensioneerde heeft er geen kwaaltjes? In principe kon ik de notaris die met de verkoop was belast nog gaan vervolgen wegens het onterecht toekennen van het "recht van voorkoop" aan de gebruiker van de grond, omdat de pachtwet alleen van toepassing is wie zijn hooofdinkomen heeft uit de landbouw. De pachtwet voorziet echt geen schadevergoeding voor diegene die de koop misliep, en het bewijzen van mijn "schade" volgens het algemeen recht in dit geval is zeer moeilijk. Bovendien -zo heb ik me laten vertellen- zijn de rechters, die over deze zaken "recht" dienen te spreken, meestal van C&DV (de vroegere CVP) signatuur (rechters worden nogal eens politiek benoemd), de pachtwet is een C&DV paradepaardje om de zuil "landbouwers" binnen de standenpartij C&DV te bevoordelen, en is het daarom zeer moeilijk om rechtspraak te bekomen die tegen de vermeende belangen van de zuil "landbouwers" ingaat. Bijgevolg zou het zou een zeer zware klus worden dit allemaal te doorbreken, en ik heb afgezien van een proces. Voor mij is het echter duidelijk dat de verkopende eigenaars en ik hier opgelicht zijn door de overheid en een op veilig spelende notaris.

Door de wetspecialisten wordt gezegd dat de pachtwet in feite een onteigening betekend voor de eigenaar. Op deze wijze werd eigendom gestolen door de overheid van de eigenaars om het aan de pachters gegeven. De gevolgen zijn niet mis: Het verpachten van landbouwgrond heeft tot gevolg dat de waarde van deze gronden voor de eigenaars met 50% wordt verminderd, gesteld al dat het kan worden verkocht. Wegens de zware gevolgen van de pachtwet voor de eigenaars wordt practisch geen grond meer in pacht gegeven.

Maar de overheid is hier de uitzondering.

OCMW's zijn overheidsinstellingen, die in Vlaanderen eigenaar van heel wat landbouwgronden. Voor zover ik het begrijp is het de taak van OCMW van arme mensen een bestaansminimum loon te geven. Het financieel steunen van door hen willekeurig gekozen en niet behoeftige landbouwers hoort - voor zover ik weet- niet bij het OCMW taken pakket.

Ik bezit een landbouwbedrijf in landbouwgebied te Oudenaarde waarin dertig jaar geleden een ruilverkaveling werd doorgevoerd. De overheid blijkt ervoor te zorgen dat landbouwpercelen op gemakkelijke wijze kunnen worden samengevoegd, om op deze wijze voor een efficientieverbetering te zorgen. Zoals ik het begrijp wordt ruilverkaveling gefinancieerd door de belastingsbetalingers. Vlakbij mijn bedrijf liggen vijf percelen landbouwgrond. Vermits ik dieren fok is het een belangrijke efficientieverbetering de gronden vlakbij het bedrijf te exploiteren (transport van dieren, water electriciteit, ..).

Drie percelen waren eigendom van prive personen, de twee andere percelen, die te midden van de andere percelen liggen, zijneigendom van het OCMW.

Bij het overlijden van de pachter van deze gronden heb ik drie percelen grond, die eigendom waren van de prive personen, gekocht van de eigenaars. Deze waren maar al te blij dat de grond vrij was gekomen -uitzonderlijk- en dat ze de percelen -onverwacht- tegen de vrije marktprijs konden verkopen. De twee andere percelen, die middenin de vijf percelen grond liggen, zijn eigendom van het OCMW van Oudenaarde. Ik heb een bod aan het OCMW gedaan, om de gronden tegen de geldende marktprijs te kopen, erbij vermeldend dat ik reeds eigenaar was van de omringende gronden, en bovendien dat mijn landbouwbedrijf -voorzien van alle nodige vergunningen- het dichtst bij deze gronden lag.

Gelet op het feit dat het verhuren van landbouwgronden geen kerntaak van het OCMW is, dat er zich een unieke opportuniteit voordeed voor het OCMW was dat de grond vrij was gezien het grote verschil tussen de prijs van de gronden verpacht en vrij, en dat er naar alle waarschijnlijkheid er betere investeringen zijn dan investeren in landbouwgrond, leek een verkoop van de gronden mij de oplossing die het best de belangen dient van diegenen die het OCMW van Oudenaarde financieren (de belastingbetalers).

De administratie van het OCMW redeneerde in diezelfde zin, en gaf als aanbeveling de grond te verkopen via een openbare verkoop, vermits er reeds een interessant bod was.

Dit bleek buiten de belangen van de leden van het OCMW bestuur te zijn. De gronden werden -tegen het advies van de eigen administratie in- verpacht aan een landbouwer waaraan de politici bestuurders van het OCMW de voorkeur gaven. Voor mij is dit een geval van oplichting van de belastingbetaler door de leden van de raad van bestuur van het OCMW, en het dwarsbomen van de door de overheid ter plekke geimplementeerde (en door de belastingbetalers betaalde) politiek van ruilverkaveling.

Deze voorbeelden illustreren hoe de overheid elke dag meer en meer de vrijheid van eigendom beperkt, eigenaars van gronden oplicht, hen opzadelt met inefficiente bureaucratie, en de belastingsbetaler oplicht.