Luc Van der Kelen doorbreekt alle taboes, zo klonk het op de radio donderdag ochtend. Als je zoiets hoort, verwacht je toch schokkend nieuws. Niets daarvan, Luc Van der Kelen beschrijft in HLN van die dag dan wel 10 manieren om het land te redden, maar dat men de voorstellen bestempelt als taboe doorbrekend, zegt meer over hoe laag dit land gevallen is dan over hoe we uit de grootste politieke en economische crisis gaan geraken. Zetten we de tien remedies eens op een rijtje:

 

 

Dat elke regio binnen zijn bevoegdheid het nodige zou moeten doen, is nogal vanzelfsprekend. Maar de titel en de inhoud van deze remedie stoot toch tegen de borst. Van der Kelen zegt namelijk dat wie meer verdient omdat hij harder werkt, meer moet betalen. Doet hij dat dan nu al niet? Dat alle Vlamingen dan naar het Zuiden des land verhuizen. Federale schuld is federale schuld en daarvoor wordt er op federaal niveau belastingen geheven. Die schuld werd ook veroorzaakt door beslissingen op federaal niveau. Waarom het dan evident is dat Vlaanderen meer zou moeten betalen, breekt mijn spreekwoordelijke logische klomp. Het een heeft gewoonweg niets met het andere te maken.   

 

 

Dat er teveel ambtenaren en instanties zijn die er mee volgepropt werden is een feit. We kunnen het minstens met 30% of minder rooien zeker als de niet noodzakelijke instanties opgeheven worden. Maar het getuigt van niet veel moed van dan maar te wachten tot die ambtenaen op pensioen gaan en stilaan uitsterven om er iets aan te doen. Het lost trouwens aan de basis niets op. Niet de ambtenaren zijn overbodig maar wel de organisaties die ze bevolken en de regelkneverij die ze vertegenwoordigen. Hef die instellingen (met alle ambtenaren erbij) op in plaats van ze te laten bestaan tot alle ambtenaren die er "tewerkgesteld" worden, uitgestorven zijn. Het voorstel vergeet ook dat zelfs de overheid, ook al kan die heel wat kleiner zijn, ook behoefte heeft aan jong, dynamisch en bekwaam personeel. Pak het probleem bij de bron aan.

 

Dat het Ministerie van Financiën een organistorische puinhoop is, is met de mislukking van het zoveelste informatiseringsproject en de hopeloos kafkaiaanse laatste belastingsaangifte al jaren geweten. Dat dit op zichzelf niet te wijten is aan de ambtenaren zelf maar aan een bewuste politiek en een hopeloos complexe belastingswetgeving wordt niet gezegd. Het wordt ook niet gezegd dat de zware belastingsdruk ook belastingsfraude aanmoedigt en de complexe wetgeving dat mogelijk maakt. Pak het probleem bij de bron aan en stel een redelijke vlaktaks voor (met een redelijke vrijstelling) en miljarden zullen bespaard worden en bijkomend geïnd.

 

 

Waarom dit een taboe is, is mij niet erg duidelijk. De belastingsdruk is al ondragelijk hoog. Het is goed dat Van der Kelen zegt dat de belasting op arbeid beter niet verhoogd wordt, maar waarom dan andere vormen van belasting wel mogen stijgen is een raadsel als men weet dat die andere belastigen heffingen betreffen op reeds belast inkomen uit arbeid. Meer belastingen komt er in de huidige toestand op neer een dronkaard nog wat meer bier toe te dienen. De tering naar de nering zetten is de enige remedie die kan helpen.

 

Ik ben helemaal geen voorstander van enige leeftijd waarop men niet meer zou mogen werken, maar dit voorstel slaat nergens op. Het probleem zit niet bij de 65 jarigen, meer dan diekwart ervan is al lang voordien op nonactief geplaatst via allerlei vormen van brugpensioen en loopbaanonderbreking. Budgetair zal dit dus niet veel uitmaken.

 

Dit is de evidentie zelve. Of is dit niet wat de overheid zowieso zou moeten nastreven? Is dat zelfs een taak van de overheid? Dat de samenleving basis medische zorgen verstrekt is verdedigbaar. Maar laat de rest over aan verzekeringen. Dat zou al logischer zijn. Wie dure zorgen wil, moet de voorzienigheid aan de dag leggen er zich voor te verzekeren.

 

 

Alhoewel Van der Kelen een punt heeft, de gemiddelde arbeidsduur ligt nu al boven de 40 uur. Wat zal dit dan helpen? Laat trouwens de arbeidsduur vrij. Maak eerder tabula rasa met allerlei absurde sociale wetgevingen. Als arbeid niet meer belast zou worden, dan gaat men vanzelf meer gaan werken en produceren.

 

 

Waarom defensie hier uitgekozen wordt als men wellciht op alle ministeries zou moeten saneren is mij een raadsel. Nu, misschien is dit het voorbeeld dat elk ministerie zou moeten volgen. Als Defensie 1 miljard op een budget van 2,5 miljard kan inleveren dan kunnen we op een budget van 150 miljard zo'n 60 miljard besparen. Begrotingstekort opgelost.

 

Dat lijkt vrij logisch. Alleen hoe gaat men dat bereiken als werken bestraft wordt? Hoe gaat men dat bereiken met een inkomsten belastingssysteem waarbij extra inspanningen soms voor 80% afgeroomd worden? Ligt de remedie dan niet ergens anders? 

 

Het moge evident zijn. Is dit niet een permanente opdracht van elke overheidsinstelling en van elke minister? Is dit niet waar de Kamer der Volksvertegenwoordigers zou moeten op toezien?

 

Mijn besluit is vrij simpel. Deze remedies zijn geen remedies en zijn dus zeker geen doorbroken taboes, wat de media ook mogen beweren De helft ervan zal geen aarde aan de dijk brengen, de andere helft hoort bij de normale gang van zaken (tenminste als de regels van behoorlijk bestuur ook voor de overheid zouden gelden).

Dat belet niet dat een diepgaander analyse van de voorgestelde remedies wel een bruikbare punten oplevert:

- regel een: de tering naar de nering zetten. Een economische crisis is geen vrijgeleide voor extra uitgaven. Elke goede huisvader zou dat moeten weten. De industrie moet nu massaal afdanken en trukken uit de doos halen om te overleven. Waarom geldt sanering dan niet voor de overheidssector?

- regel twee: stop met de burgers te bestraffen en te ontmoedigen als ze willen werken en investeren. Verdere commentaar is niet nodig. 

 

 

Nu, er circuleren wel meer gekke voorstellen. Vooreerst is er de waangedachte dat de economische crisis kan overwaaien door massaal geld te scheppen en dat dan in de economie te pompen. Men verwijst hierbij naar Keynes. Dat men daarbij de remedies en uitspraken van Keynes uit hun verband rukt wordt daarbij vergeten. De toestand was toen anders. De westerse overheden zijn nu een deel van het probleem. Hun geldcreatie door massaal leningen aan te gaan heeft zelfs bijgedragen tot het onstaan van de economisch crisis. Ten tweede, de overheden van vandaag leven boven hun stand. Ze slorpen al teveel van het Bruto Binnenlands Product op en zitten opgezadeld met enorme begrotingstekorten. Nu nog meer leningen aangaan zal de toestand alleen maar laten escaleren in een doemscenario. Dit geldt voor heel wat westerse landen, de USA op kop, maar zeker ook voor ons land zoals de Hoge Raad van Financiën onlangs in zijn niet verbloemend rapport liet weten. Het fundamentele probleem is enerzijds dit onevenwicht tussen het gewicht van de overheidsector en anderzijds dat er reeds teveel geld in omloop is ten opzichte van wat er geproduceerd wordt aan kapitaal. Het vertrouwen van heel wat economische spelers is daarbij ernstig geschokt. Bijkomende geldcreatie en schulden aangaan is niet van die aard om dit vertrouwen te herstellen, integendeel. Men hoeft daarvoor zelfs niet ver te kijken. Het geld dat men de banken die in liquiditeitsproblemen zitten heeft toegestopt, werd ook niet geïnvesteerd in de economie maar hebben de banken zelf dikwijls terug bij de centrale banken belegd. Wanneer al dit geld, inclusief de geldcreatie van het verleden, terug in de economie zal terecht komen, staat ons een zware inflatie te wachten.

 

Een van de meest opzienbarende voorstellen komt van gewezen meester-oplichter Jean-Pierre Van Rossem. Nu de man heeft wel hersenen en hij was diegene die in de jaren 70 een massale stijging van de werkloosheid voorspelde. Niemand geloofde hem maar het is wel uitgekomen. De trend is zelfs niet gestopt. HIj gebruikte zijn kennis en inzicht ook om zichzelf te verrijken, meestal op kosten van anderen. Het fenomeen Madoff is niet nieuw. Dezelfde man stelt nu voor dat we met zijn allen een kwart van de spaartegoeden aan de overheid uitlenen voor een periode van 5 à 8 jaar. De overheid zou dit dan terug betalen met een zekere interest, het geld in de economie pompen en de crisis zou overwaaien "zonder dat de staatsschuld" stijgt. Dit laatste is natuurlijk regelrechte onzin. De staatsschuld zal massaal stijgen. Het enige voordeel aan dit scenario is dat de buitenlandse staatsschuld minder zou stijgen. De grote denkfout is evenwel dieper. Welke garantie hebben we dat deze spaargelden goed zouden aangewend worden? De nijverige spaarders en beleggers van allerlei banken kunnen daarover meespreken: "gegeven is gegeven". De vraag is ook wie hier het echte gelag zal betalen? De rijken zoals Van Rossem beweert? Hun kapitaal zal wel niet op een eenvoudig spaarboekje staan maar verankerd zijn in allerleid investeringen en fondsen. M.a.w. de nijverige, werkende landgenoot mag weer eens opdraaien voor het wanbeheer en de hebzucht van anderen. Wanneer zou deze formule wel kunnen werken? Vooreerst zou dit op vrijwillige basis moeten gebeuren. Men zal dan opmerken dat niet vele landgenoten zich niet geroepen zullen voelen aan dergelijke operatie deel te nemen. De vraag is dan waarom. En daar knelt het schoentje.

 

 

Laat het ons daarom eens anders bekijken. Een deel van zijn spaargeld ter beschikking stellen aan een derde is risiko nemen. Men zal dit enkel doen als dit risiko iets oplevert en men er controle over heeft. Controle betekent ook dat er voorafgaandelijk een "business plan" voorgelegd wordt en de voorwaarden voorhanden zijn dat het business plan kan slagen. Bij een noodlijdend bedrijf betekent dit o.a. de tering naar de nering zetten, herstructureren en de aangereikte middelen inzetten om op termijn terug gezond te worden. Eventueel betekent dit ook dat het management herschikt wordt en wat minder in de pot gaat graaien. In de context van het voorstel van Van Rossem allemaal rand voorwaarden waarover hij niet spreekt en waarv de overheid als speler niet aan zal willen voldoen. Wat hij voorstelt komt infeite neer op een moneytron truk, maar dan wel in het groot. Geef mij maar uw spaarcenten, ik zal ze nuttig besteden (zoals er Ferrari's mee kopen, het stimuleerrt namelijk de economie).

 

Stel dat we zo'n toekomstfonds oprichten. Vooreerst, er is geen enkele reden om dit als een overheidsoprdracht te zien. Waar zou het management bij de overheid vandaan kunnen komen om dit op degelijke uit te voeren? Zal men bij de overheid de tering bij de nering zetten? Zal men de schuld afbouwen en structureel saneren? Dit scenario is zo onwaarschijnlijk dat Van der Kelen er zelfs geen rekening mee wil houden want "onrealistisch". De overheid zal in dit land maar zichzelf saneren door een langzame dood te sterven.

 

Rest dan nog een optie, de enige die kan werken. Zoek een team van bekwame en durvende managers die zo'n toekomstfonds gaan runnen. Zij hebben als leiddraad in het business plan toekomst gericht te gaan werken. Het gestorte kapitaal mag dus niet aangewend worden om een noodlijdend bedrijf overeind te houden. Er zijn in het verleden genoeg voorbeelden te vinden die aangetoond hebben dat dit het economisch herstel enkel zal vertragen. Als men iets wil doen voor de noodlijdende bedrijven, dan kan men beter de sociale wetgeving wat versoepelen en de belasting op arbeid verlagen. Onlangs heeft Geert Noels het idee gelanceerd om een eonomisch oorlogskabinet op te richten. We hebben toen geargumenteerd dat dergelijk "kabinet" binnen het huidige politieke kader weinig kans op slagen heeft. Koppel het idee evenwel aan het idee van een door de industrie gerund toekomstfonds en dan heeft het wel kans op slagen. In het verleden heeft de GIMV ook die rol gespeeld maar die rol pas echt goed kunnen spelen nadat men gaan investeren is op basis van rendemenscriteria en niet op basis van een politiek agenda. De economie kan dan wel herleven, niettegenstaande de puinhoop die de overheid in haar eigen bedrijf geschapen heeft. 

 

Eric Verhulst,

 

Voorzitter, www.WorkForAll.org