Tandje bijsteken

U kan natuurlijk ook opstaan om met uw kredietkaart te gaan shoppen. Niets mis mee, zolang uw eigen schulden of de overheidsschulden niet uit de hand lopen. En dat is vandaag het geval. De consumenten en de vraagkant kregen jarenlang te veel aandacht, ten koste van de reële koopkracht. Het woord is weer aan de aanbod-economen voor wie bedrijven en burgers een tandje moeten bijsteken. De overheid kan dat bevorderen door de regelgeving terug te draaien of de belastingen oordeelkundig te verlagen. Dat gaat wel in tegen de tijdsgeest. Ondanks het feit dat de staat al de helft van onze welvaart herverdeelt, is het modieus om tegen het 'neoliberalisme' te zijn. De klassieke politieke liberalen doen daar volgzaam aan mee. Ze geven toe 'geen verhaal meer te hebben.' Ook de liberalen pleiten impliciet voor een nog grotere rol van de staat. En desnoods voor nog meer schulden, dus toekomstig overheidsbeslag. Niet alle liberalen weliswaar. In een weldoordacht interview met de Financial Times zei NBB-gouverneur Luc Coene: 'Er komt een Europese Raad die zal proberen maatregelen te bedenken om de groei te bevorderen. Laat er geen twijfel over bestaan dat dat niet kan met budgettaire middelen. Schulden vervangen door andere schulden, zal niet werken. Groei moet komen van structurele hervormingen die de aanbodkant van de economie versterken.' Coene als laatste liberaal.

Maar we zijn hardleers. 'L'austérité n'est pas une fatalité'. Met die beroezende belofte liet François Hollande zich zopas verkiezen. In het televisiedebat met Nicolas Sarkozy gebruikte hij geen enkel cijfer, alleen fraai Frans. Sarkozy zelf was dan weer te veel boekhouder. Hij had kunnen aantonen dat de groeirecepten van zijn tegenstander precies tot minder groei zullen leiden. Als het verleden ons iets leert, kunnen we dit als een zekerheid poneren. Rogoff en Reinhart, McKinsey en vele anderen toonden dat aan. Een publieke schuldenlast van 90 procent en zelfs van 60 procent van het bbp weegt op de groei. Wie groei wil en zo'n schuldenlast niet wil afbouwen, zelfs wil vergroten, schiet in de eigen voet. McKinsey onderzocht 32 gevallen van schuldenoverlast. In 24 gevallen was de oplossing een meerjarig beleid van soberheid, gedefinieerd als besparen en sparen. In de andere gevallen werd de schuld met inflatie uitgewist. In een omgeving met te veel schulden hangt het groeipotentieel dus af van de mate waarin de schuld wordt afgebouwd.

Alleen zo'n soberheidsbeleid kan het vertrouwen herstellen. Bedrijven en burgers gaan dan investeren, wat tot een gezonde economische groei moet leiden, een groei zonder groei van de schuldenlast. Men moet durven zeggen dat we met de beste bedoelingen in het Westen onze toekomst deels hebben leeggehaald en 20 procent van onze welvaart eigenlijk nog moeten verdienen. Schulden zijn belastingen op de toekomst. Een overlast van schulden moet geleidelijk worden weggewerkt. Het ideale schuldenpeil is al ten overvloede berekend: bedrijven, particulieren en overheden kunnen elk schulden aan tot 80 procent van wat ze jaarlijks bijeenwerken. Hogere schulden verlammen, zoals we vandaag vaststellen.

Wie dus groei wil, mag alvast de schuldenlast niet verder laten oplopen. In dat kader moet iedereen worden gemobiliseerd voor een langdurige schoonmaak. We kunnen dat dramatiseren, maar net zo goed nuchter aanvaarden. En tenminste de liberalen zouden moeten weten dat een wortel voor een ezel helpt. We zouden bijvoorbeeld het 'tax free hour' op zaterdag kunnen vervroegen van 13 uur naar 10 uur. Al was het maar omdat er ook krachten zijn die beslag willen leggen op de hele zaterdag.