De recente analyse van Marcia De Wachter over de Belgische economie bevestigt grotendeels wat objectieve waarnemers al langer weten, nl. dat de het tijd is voor diepgaande hervormingen. De oppervlakkige maatregelen en vage compromissen zoals we die in ons land gewoon zijn, zullen niet volstaan om onze economische toekomst veilig te stellen. De reacties van de verschillende maatschappelijke organisaties en de politici zijn echter ronduit teleurstellend. Vooral de reacties van de politici getuigen van een niet aflatende kortzichtigheid en gebrek aan durf.

De suggesties van De Wachter zijn nochtans heel gematigd. Zo pleit ze niet voor een daling van de totale belastingdruk, maar enkel voor een verschuiving van de belastingdruk. Een daling van de totale belastingdruk tot beneden de 40% van het BNP, zoals in Nederland, komt niet ter sprake, laat staan een daling tot 30% van het BNP, zoals in Ierland, sinds lang de Europese groeikampioen.

Alhoewel de voorstellen van De Wachter dus allesbehalve revolutionair zijn, zoeken onze vertegenwoordigers voortdurend drogredenen om de voorgestelde maatregelen af te zwakken of uit te stellen. Nemen we bijvoorbeeld de verschuiving van loonlasten naar een belasting op de toegevoegde waarde (de BTW). Dit is één van de onvermijdelijke beslissingen die vroeg of laat moeten genomen worden. Laten we even bekijken welke drogredenen onze politici uit de mouw schudden om deze wellicht onpopulaire maatregel uit te kunnen stellen.

Drogreden 1: België heeft al een hoog BTW-tarief, en kan zich geen verdere stijging veroorloven.

België heeft met 21% inderdaad een hoog standaardtarief, vergeleken met Nederland (17.5%), Duitsland (19%), Frankrijk (20,6%), of Luxemburg (16%). Door de vele uitzonderingen, ligt het effectieve BTW-tarief ligt echter veel lager, nl. op 13%, vergeleken met Nederland (12,9%), Frankrijk (13,2%), of Luxemburg (12,4%) [1]. De OESO zegt hierover het volgende: “The standard rate (in Belgium) is 21 per cent, which is high by international comparison. However, a wide range of goods and services (45 per cent of the taxable and exempted base) is not subject to VAT. Approximately 15 per cent of final consumption expenditure is taxed at lower rates (0, 6 and 12 per cent). The VAT ratio, which equals VAT revenue divided by consumption expenditures (excluding government wage consumption and VAT revenue), is only slightly above the OECD average, despite Belgium having a high tax burden.” Een gelijkschakeling van het aantal uitzonderingen met onze buurlanden zou dus al een belangrijke verschuiving naar belasting op consumptie mogelijk kunnen maken, zonder daarom het standaardtarief te verhogen.

Drogreden 2: BTW-verhoging zal leiden tot koopkrachtverlies.

Het Duitse voorbeeld (een BTW-verhoging met 3% begin dit jaar) toont aan dat de gelijktijdige daling van loonkosten en een BTW-verhoging niet tot stijging van de prijzen leidt, en dat de vrees voor koopkrachtverlies dus grotendeels ongegrond is.

De BTW bepaalt trouwens maar voor een klein deel de eindprijs. De prijs van de Big Mac, die dikwijls wordt gebruikt om de levensduurte tussen landen te vergelijken, bedraagt in België 3,4 €, tegenover 2,95 € in Nederland, 2,99 € in Duitsland, en 3,20 € in Frankrijk. Het grote verschil met de buurlanden kan niet door het kleine BTW-verschil verklaard worden. Dat de kleinhandelsprijzen in België nu al hoger zijn dan in de buurlanden, heeft blijkbaar meer met andere factoren te maken. De hogere belastingen op arbeid en op winst zijn goede kandidaten als verklarende factoren. Deze worden immers doorgerekend in de kostprijs van het eindproduct. Als onze politici zo bezorgd zijn om onze koopkracht, laat ze dan dus eerst deze hoge belastingen verminderen.

Drogreden 3: Een BTW-verhoging zal leiden tot inflatie.

Ondanks de recente forse BTW verhoging met 3% in Duitsland bedraagt de inflatie op jaarbasis voor 2007 er slechts 1,8%, dit is 0,5% meer dan in België. Voor een BTW verhoging met 3% lijkt dit een aanvaardbare ruil.

Drogreden 4: De hoge inflatie ten gevolge van een BTW-stijging zal leiden tot loonstijgingen, en daardoor onze concurrentiepositie verzwakken.

Verwijzend naar het voorbeeld van Duitsland, dat veel betere uitvoerprestaties kan voorleggen dan België, kunnen we enkel vaststellen dat ook dit pessimistische scenario niet hoeft te kloppen. België heeft echter het nadeel van de automatische koppeling van de lonen aan de index. Het zal moed en inzicht vergen van politici en vakbondsleiders om afstand te doen van dit systeem, al was het maar eenmalig, ter gelegenheid van een algemene aanpassing van de BTW tarieven.

Inzake loonkosten is niet het nettoloon het probleem, maar wel de loonlasten. Onze werknemers kosten meer, maar verdienen netto minder dan hun buitenlandse collega’s. Als onze vertegenwoordigers dit zo willen houden, dat ze het dan met zoveel woorden zeggen.

Politici ter linkerzijde hebben blijkbaar zelfs nog steeds moeite om te aanvaarden dat hoge loonlasten slecht zijn voor de tewerkstelling. Het feit dat de werkloosheid al laag ligt (in Vlaanderen) is voor hen een drogreden om verdere loonlastendalingen af te wijzen.

Activering van werklozen zou voldoende zijn. De werkloosheid ligt inderdaad laag in Vlaanderen, maar deze cijfers zijn grotendeels door manipulatie van statistieken te verklaren. Wat veel belangrijker is, is de tewerkstellingsgraad, en die ligt nog steeds zeer laag. Willen we ooit tot een tewerkstellingsgraad van 70% of meer komen, moeten er hoe dan ook jobs bijkomen. In Wallonië ligt ook de werkloosheid trouwens nog hoog. Daar zijn loonlastendalingen des te meer gewenst. Dat activering daarbij nodig blijft, spreekt vanzelf.

Uit de reacties van onze politici, maar ook van de ondervraagde werkgevers en werknemersvertegenwoordiger, blijkt eens te meer dat de ‘sense of urgency’, die nodig is om grote hervormingen door te voeren, er nog steeds niet is. De kleingeestige focusering op mogelijk negatieve kortetermijneffecten, waarbij tienden van percentjes op de weegschaal worden afgewogen, en het corporatistisch vasthouden aan verworvenheden, maakt hen blijkbaar onvatbaar voor een ‘masterplan’, dat op korte termijn orde op zaken stelt, om op lange termijn de vruchten te plukken. Welk een verschil met het staatsmanschap van hun collega’s uit politieke en vakbondskringen uit Nederland, Duitsland, Ierland, of zelfs de Scandinavische landen. Wij worden geregeerd door slapjanussen !

Referenties:

David Carey, TAX REFORM IN BELGIUM

ECONOMICS DEPARTMENT WORKING PAPERS NO. 354

ECO/WKP(2003)8

http://www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/linkto/eco-wkp(2003)8