Schitterende tekst,

Ik las uw quote in De Standaard, en dit bracht me naar uw website.

100% eens met uw punten, en ik zal dit artikel dan ook doorsturen naar enkele kennissen.

Rest natuurlijk de vraag: welke partij is het meest geneigd en het beste geschikt om deze inzichten om te zetten in beleid?

Voka kwam tot de conlusie dat N-VA qua standpunten het meeste aansloot bij de stellingen van Voka. Probleem is natuurlijk dat het een kleine partij is met weinig macht en veel vurige tegenstanders.

Ikzelf ben een 20-jarige student, maar heb nu al besloten dit land om te ruilen voor een betere leerling als Zwitserland indien de huidige negatieve trend blijft duren. Als de publieke opinie niet in staat blijkt deze inzichten te begrijpen, voel ik me geenszins gebonden om later meer dan de helft van mijn loon in deze bodemloze put te storten.

Wij mogen ook niet vergeten dat er bovenop de zogenaamde "hoogste" belastingsvoet van 50% nog eens gemeentebelasting komt (meestal ook nog eens in de buurt van de 8% op de betaalde belasting) zodat het percentage reeds oploopt tot minstens 54%.

Verder wordt er door een bepaalde strekking politici (bijvoorbeeld een socialistische dame die er prat op gaat om tijdens haar veelvuldige vakanties in Frankrijk steeds sterrenrestaurants te bezoeken)continu uitgehaald naar de hoge inkomens; wanneer worden diegenen met die hoge inkomens die steeds correct zeer hoge belastingen betaald hebben eens uitdrukkelijk bedankt door de overheid en de politici?

Het inkomen van die politici, dat intussen toch ook geen hongerloon meer is, wordt door die belastingbetalers opgehoest.

Het is voor mij en ongetwijfeld voor vele anderen frustrerend te moeten vaststellen dat diegenen waar wij (zwaar) voor betalen ons in feite "uitlachen in ons gezicht" en zich bovendien een zelfvoldane houding aanmatigen die duidelijk toont dat ze zich veel beter voelen dan ons.

Dit toont heel duidelijk aan dat de herverdeling in ons land belangrijker geacht wordt dan het creëren van de toegevoegde waarde die de herverdeling mogelijk maakt.

Het kan ook niet anders in een land waar meer dan 50% van de economische waarde via de overheid opgesoupeerd wordt, waardoor de feitelijke en uiteindelijke macht ( die uiteindelijk toch zit bij die partij die over de meeste middelen beschikt) bij de politici en de overheid zit en niet meer bij de burger. Ik denk dan ook dat we in ons land de grenzen van de democratie overschreden hebben en feitelijk in een particratie terecht gekomen zijn met een politiek establishment dat zich steeds verder van de productieve, ondernemende en goedmenende burger distantieert en ervoor zorgt dat het herverdelende systeem blijft bestaan zoals het is. Op die wijze kunnen de politici ook de stemmen van de intussen grootste groep van onze bevolking (nl diegenen die niet in een op creatie van toegevoegde economische waarde gerichte funktie actief zijn) blijven kopen met het geld van de andere groep (de echt aktieven).

Geachte Heer Verhulst en De Wit

1) Ik heb steeds geprobeerd dit item zonder vooringenomenheid te benaderen. Gelieve me derhalve noch bij voorstanders, noch bij tegenstanders van de vlaktaks in te delen.

2) De door mij gebruikte term "sociaal bloedbad" werd gebruikt in een vorige studie (Leuven Economisch Standpunt van 2005 met Guy Van Camp) voor het effect van een zuiver proportionele belasting. Dat lijkt me niet "kreterig" als de armste 20% van de gezinnen meer dan 20% van hun beschikbaar inkomen verliezen, en het topdeciel 14% wint.

3) U zal tegenwerpen dat een zuiver proportionele belasting geen realistisch voorstel is aangezien ook meestal een vrijgesteld minimum gehanteerd wordt. Dat hoop ik met u. Ik wil er wel op wijzen dat de meest prominente voorstanders van het vlaktaks voorstel (Lijst Dedecker dus) steeds uitpakken met "andere studies van andere professoren" die aantonen dat een vlaktaks wél mogelijk is. Ze verwijzen dan naar een studie van collega Jef Vuchelen van de VUB. De cijfers in die studie van 1985 dateren echter van ... 1981. Net 25 jaar oud dus. Oud betekent echter niet fout. Op welke gegevens is deze uitspraak gebaseerd en hoe werd deze “vlaktaks” berekend? Het gaat om een deling van de globale opbrengst uit de personenbelasting in 1981 door het totale bruto-inkomen in 1981. Dat betekent dat er, behoudens de beroepskosten, geen enkele andere aftrek behouden blijft én vooral dat er geen belastingvrije som gehanteerd wordt. Enige consistentie in de gebruikte argumentatie zou niet misstaan. Het weze u een troost dat wij in ons Leuvens Economisch Standpunt van 2005 een zelfde berekening uitvoerden op 23000 fiscale aangiften van 2001 en daarbij een nog lager tarief bekwamen: 23,5%. Zeg dus niet dat we geen vlaktaks à la Vuchelen durven berekenen. Alleen: de verdelingseffecten heb ik hierboven geschetst.

4) De studie van Vuchelen doet geen enkele poging het terugverdieneffect te becijferen. Wij doen dat wel, met een model dat het gedrag van individuen modelleert. Uw opmerking over "microsimulatietechniek" is onbegrijpelijk. Ik wijs er u wel op dat we geen "minimale jobcreatie van 43000 jobs", maar wel benadrukken dat dit een bovengrens is. Een vreemde lezing als u het mij vraagt.

5) Waar u het blijft halen dat ons huidige stelsel "onrechtvaardig" is, en zeker hoe u kan blijven volhouden dat een vlaktaks systeem "rechtvaardiger" is, blijft me een raadsel. Tenminste toch als u uw rechtvaardigheidsopvattingen niet expliciteert. Wij (en anderen) toonden herhaaldelijk aan dat ons huidig systeem van personenbelasting wel degelijk progressief is, en dat een vlaktaks deze progressiviteit in elk geval vermindert. Het heeft geen zin dit te ontkennen. Feiten zijn feiten. Men kan beter openlijk toegeven dat in het waardensysteem dat men aankleeft deze feitelijke herverdeling onnodig geacht wordt en dus onwenselijk is. Zie ook punt 7)

6) De verdelingseffecten die wij berekenen op onweerlegbare gegevens van de fiscale aangiften worden bevestigd door de recente studie van Valenduc in "Reflets et Perspectives de la vie économique". Ik wijs er u trouwens op dat ook Valenduc uitkomt op een tarief van 40% als hij een belastingvrije som van 7500 € gebruikt. Zo een "enkeling" ben ik dus ook weer niet.

7) Ik, en Nobelprijzen economie met mij (al huiver ik als wetenschapper voor gezagsargumenten), zijn het fundamenteel oneens met de opmerking dat de inkomstenbelasting niet zou dienen om te herverdelen. Maar dit verder uitwerken zou me te ver leiden. Net als uw basispremisse onderuit te halen dat er enerzijds een "productieve economie" is en een "niet productieve overheidssector" die uit die eerste enkel middelen zou wegzuigen. Ik ga er dus vanuit dat u ook vindt dat ons BBP verkeerd berekend wordt door er de lonen en wedden van het overheidspersoneel in op te nemen (en niet de transfers!). Vreemd dan toch dat dit de internationale standaard is. Nooit gehoord van publieke goederen? En van de productiviteit ervan? En wat het "overheidsbeslag" betreft: enkel naar het beslag, en niet naar de return ervan kijken is (in de vorm van sociale verzekering, goedkoop onderwijs en medische verzorging) is absoluut oninteressant. Zeker als u de counterfactual niet kan hard maken wat er gebeurt voor een individu als die vorm van verzekering (in de brede zin van het woord) er niet meer is. Zelf betalen. Wat vaak inefficiënter is.

André Decoster

Geachte Professor Decoster,

Laat ons even de kerk in het midden houden. Onze reaktie met betrekking tot dit onderdeel van het debat was vooreerst gericht tegen de desinformatie die rond de vlaktaks in leven gehouden wordt. Men haalt uit studies enkel de "kreten" en men laat na van de context te verduidelijken. De term sociaal bloedbad werd effectief zonder enige nuancering gebruikt in het debat, net zoals u de term "populistisch" zonder veel nuancering aanwendt als beschrijving voor de andere berekeningen die gebeurd zijn. Ik meen te weten dat wij in correspondentie geweest zijn over dit grote verschil tussen uw berekeningen en de andere die een veel lager tarief bekomen. We zijn toen niet tot een besluit gekomen.

Ondertussen kan ik u wel zeggen dat ik meen dat uw studie wellicht de enige betrouwbare resultaten geeft. De werkwijze is weliswaar veel zwaarder omdat u beschikt over een grote steekproef van werkelijke aangiftes. De (on)betrouwheid is zuiver van statistische oorsprong en een paar veronderstellingen die moeten gemaakt worden met betrekking tot de representativiteit van de steekproef. De meeste andere berekeningen (althans zoals mij bekend) gebruiken de macro-economische gegevens (totaal belastbare basis vs. geïnde bedragen). De berekeningen zijn wiskundig juist maar veronderstellen impliciet een vlakke verdeling van de inkomsten wat dus duidelijk een te grove benadering is van de werkelijkheid. Uit uw berekening leid ik af dat de het gros van de inkomens bij de lage inkomens zit. Spijtig genoeg wordt deze curve niet weergegeven in de laatste studie maar ze is onrechtsreeks te zien in Tabel 1 via de gemiddelde aanslagvoeten. Het zou nuttig zijn indien meer onderzoekers over dergelijke gegevensdatabank konden beschikken, dan zou men geen te sterk vereenvoudigde berekeningen moeten maken.

Het echte sociale bloedbad zit evenwel in die grote groep die nu een zeer laag inkomen heeft als gevolg van het huidige systeem. Dit uit zich in 1,2 miljoen mensen die van een RVA uitkering leven en het feit dat officieel nu 15% van de bevolking in armoede levert (cfr. studie Prof. Bea Cantillon).

Uw studie bevestigt ook dat de marginale aanslagvoeten soms behoorlijk hoog zijn en flink uitsteken boven de hoogste nominale aanslagvoeten. Dit bevestigen de studies en grafieken die de OESO publiceert waar de marginale belastingsvoet dikwijls op 60% convergeert voor de hogere inkomens maar veel hogere pieken haalt voor de lagere inkomens. De specifieke curve illustreert visueel de bestaande "poverty trap" zoals de literatuur die dikwijls benoemt. En daar zit het echte sociale probleem, want dit genereert een negatieve economische spiraal. Deze hoge marginale belastingsvoeten met de pieken zijn de grondoorzaak van demotivatie om te gaan werken, extra inspannigen te leveren of om ratineel te gaan ontwijken. Dit nefaste effect van het huidige complexe en bijna onvoorspelbaar geworden belastingssysteem wordt met een vlaktaks (met vrijstelling) opgeheven. Hoe meer men verdient, hoe meer men overhoudt maar ook hoe meer men gemiddeld belasting betaalt. Progressiever en eerlijker kan het dus niet. Infeite is de term vlaktaks hier zelfs niet op zijn plaats. Door het vrijstelling is een systeem met een oneindig aantal belastingsvoeten maar men betaalt nooit meer dan het nominale tarief. Daarom spreek ik liever van een Max Taks. Het huidige systeem is wel als progressief bedoeld (maar dan wel exponentieel, waarom moet men relatief steeds meer per inkomstenschijf gaan afdragen?), maar is het de facto niet echt meer door het amalgaan van de zogenaamd corrigerende regels. Carl Devlies heeft al een paar keer duidelijk aangetoond dat ze hun doel ruimschoots missen.

Het huidige aftreksysteem is trouwens niet echt eerlijk omdat de aftrekposten impliciet discrimineren. Echte lage inkomens kunnen er geen gebruik van maken omdat ze een te laag inkomen hebben (men moet eerst kunnen uitgeven om te kunnen aftrekken) terwijl de hoge inkomens uit de boot vallen omdat ze dikwijls een te hoog inkomen hebben. Dat er dan aan fiscale uitwijking gebeurt is de menselijke logica zelve.

Ik heb dan ook niet echt een probleem met een tarief van 38% omdat men gemiddeld veel minder zal betalen (wellicht eerder in de buurt van 25 à 30 %). Het mag zelfs meer zijn als men de vrijstelling verhoogt want dit zal dan de inactivitietsval opheffen en het "sociale bloedbad" bij de lage inkomens teniet doen. Er is trouwens nog een effect dat len niet kan aflezen uit de inkomensberekeningen, nl. dat er een uitgavendrempel bestaat om de overgang te maken van niet gaan werken naar werken. Denk aan kinderopvang, wegvallen sociale voordelen van huishuur en kindergeld, enz. Wij schatten die grofweg op een verschil van 500 euro/maand die netto moet bekomen worden opdat het financieel interessant zou zijn om te gaan werken.

Voorwaarde is wel dat men dan eerlijk speelt en alle terugverdieneffecten aanwendt om het overheidsbeslag op een redelijk niveau terig te brengen, waardoor op termijn de belastingsvoet naar beneden kan. Ook de overheidsinkomsten zullen stijgen in absolute termen na eerst in relative termen gedaald te zijn. Met een overheidsbeslag van 30 à 35 % zullen de overblijvende overheidsdbestedingen meer toegevoegde waarde hebben dan nu het geval is. Ik wijs er ook even op dat deze verlaging van belastingsvoeten nog altijd de globale belastingsdruk even hoog houdt. Men moet nog steeds Sociale Zekerheidsbijdragen betalen en men heeft nog steeds een resem aan andere belastinegn en accijnzen te betalen.

Nu, zelfs als houdt men zich aan de vrijstelling van vandaag dan komt uw berekening uit op 38% à 40% (ook hier zijn er hypotheses die benaderingen zijn). U bevindingen zijn wat mij betreft alleen maar positief. Ik som ze even op:

- de inactiviteitsval (de "poverty trap") verdwijnt, zeker als men de vrijstelling verhoogt

- de marginale effectieve pieken verdwijnen

- met een tarief van 38% betaalt men gemiddeld minder dan nu het geval is

- zelfs met een hogere vrijstelling en bv. 45% nominaal tarief betaalt iedereen minder

- er komen jobs bij (43 000), niet slecht voor een "gratis" maatregel. Door het cumulatief en motiverend effect van het verdwijnen van de hoge marginale belastingsvoeten, zullen er dit op termijn meer zijn.

- het effect is cumulatief omdat er een positieve spiraal ontstaat als men de "winst" gebruikt om structureel de geld honger van De Staat aan te pakken.

- de administratieve vereenvoudiging is enorm

- de fiscale fraude wordt op een natuurlijke wijze sterk terug gedrongen

- er zijn nog meer positieve effecten maar die zijn moelijker te berekenen.

- men kan zich dan afvragen wat al die nu overbodige ambtenaren en consulenten gaan doen? Tenslotte is nu hun toegevoegde economische waarde van hun bezigheid zo goed als nul wat aangetoond wordt door het feit dat hun "werk" wegvalt als men een simpele Max taks invoert. Ik stel voor dat ze ingeschakeld worden om de overheid een degelijke en doorzichtige boekhouding te bezorgen. Dit is tenslotte al een paar geleden bij wet verplicht maar nog steeds niet uitgevoerd. Dit is nochtans aan essentiële stap om de overheid als dienstverlenend bedrijf op een rationele manier te kunnen saneren. Maar misschien wil men dat liever niet?

En tenslotte: de invoering van een Max Taks kost niets! En blijft zelfs inkomstenneutraal voor de overheid. Als een bedrijf dergelijke structurele verbetering zou vinden, daan gaat de prijs van de aandelen onmidellijk de lucht in.

Tenslotte heeft u het over de berekening van het BBP. We hebben daar inderdaad problemen mee omdat de overheid weliswaar een deel nuttige uitgaven doet en een productief kader kan en moet scheppen, maar we zijn aangeland op een niveau dat die investeringen zwaar achterwege blijven ten voordele van zuivere consumptie gerichte lonen en uitkeringen. De toegevoegde waarde is du te laag geworden ook al werkt de gezondheidszorg bv. nog vrij goed, tenminste zolang men er geen staatsmonopolie van gata maken. Een belangerijk deel van de uitgaven (zoals die van de RVA) dienen niet meer om mensen die in armoede zitten of werkloos zijn een moeilijke periode te helpen overbruggen maar zelfs om hen aan te zetten niet meer te werken. Deze groep blijft dan wel in de statistieken zitten van de tewerkgestelden waardoor de tewerkstellingsgroei in orde lijkt te zijn. En ik ben het met u eens dat de private sector (zeker wat betreft de zeer grote quasi-monopolistische semi-overheidsbedrijven) ook niet altijd voorbeelden zijn van goed bestuur, maar hier kan de aandeelhouder elk jaar de bestuurders hard op de vingers gaan tikken en straft de markt slechte spelers vroeg of laat af.

Met vriendelijke groet,

Eric Verhulst

PS.

In de hoofdtekst werden een paar achtergrond documenten toegevoegd.

Ik twijfel er niet aan, dat dit een zeer goede studie is. Toch denk ik dat de hypotheses van Prof. Decoster niet het hele plaatje vormen en dat in werkelijkheid een lager tarief zeker moet mogelijk zijn, zelfs bij een relatief hoge vrijstelling. In elke geval zal men het sterk verminderen van de inningskosten en het verminderen van de fiscale ontwijking niet mogen onderschatten. Maar er is nog iets belangrijker, nl. een juiste inschatting van de terugverdieneffecten. (Ik vind dit wel geen goede term, beter vind ik dat men zou spreken over de economische dynamiek, die zal volgen op een lastenverlaging.). Zou het kunnen dat die in de studie van Prof. Decoster sterk onderschat zijn.  Zou men geen bijkomende elementen moeten inbouwen, nl. belangrijke ervaringen, die opgedaan werden in landen, die de vlaktaks hebben ingevoerd of toch een tariefstructurering, die de vlaktaks benadert, zoals destijds in de VS. in de jaren '80. De ervaring lijkt uit te wijzen, dat die terugverdieneffecten vooral zeer substantieel zijn, wanneer de lastenverlaging eveneens substantieel is.  Ik heb nog eens de cijfers opgezocht voor Ierland (zie www.revenue.ie en ook bij de OESO).

 De "corporate tax rate" werd in Ierland verlaagd van 32 % naar 12.5 % , aanvang 2003 Dit is dus een fenomenale verlaging. De ontvangsten uit deze belasting stegen van 5.155 miljoen € in 2003 naar 7.271 miljoen € in 2006, hetzij een stijging met 41 % over 3 jaar, of een samengestelde groeivoet van 12.25% per jaar.  Het tarief in de personenbelasting werd verlaagd van 64 % naar 42 %. De ontvangsten uit deze belasting stegen van 10.592 miljoen € in 2003 naar € 15.450 miljoen in 2006. Dit is een stijging met 46 % over 3 jaar of een samengestelde jaarlijkse groeivoet van 13.50 %

In de jaren '80 heeft men in de VS een ongeveer gelijkaardig fenomeen vastgesteld. Het tarief in de personenbelasting werd verlaagd van 70 % in 1981 naar 50 % en daarna in 1986 naar 28 %. Het resultaat was een sterke stijging van de belastingontvangsten. (Zie http://www.adamsmith.org/pdf/flattax.pdf)

In Rusland werd een vlaktaks van 13 % ingevoerd in 2001. Een jaar na de invoering stegen de belastingontvangsten met 26 %. Volgens een studie van het IMF zou die stijging vooral te wijten zijn aan het wegvallen of sterk verminderen van de fiscale fraude.

Over Groot-Brittannië zi Grecy (2004) The Britisch Case (http://www.adamsmith.org/pdf/flattax.pdf)