Recent lanceerde Geert Noels een vrij dramatische oproep aan de premier van ons land, om een oorlogskabinet op te richten. Deze oproep viel niet echt overal in goede aarde, maar was dit wel om de juiste redenen? De oproep van Geert Noels moet eerder gezien worden als een noodkreet. De hele westerse wereld is in een crisis-situatie terecht gekomen, de lineaire economische modellen werken niet meer en de crisis is bezig te ontaarden in een catastrofale breuk met het verleden.

Catastrofaal wil daarom niet zeggen dat het daarna slechter zal zijn, integendeel. Het catastrofale duidt eerder op de kostprijs die de overgang met zich meebrengt. Het is de catarsis die er stond aan te komen. Geert Noels heeft wel gelijk als hij impliciet vaststelt dat ons systeem deze toestand niet meer aankan. De crisis is structureel en de correctie- mechanismes zijn vastgeroest. De geschiedenis leert dat dan dikwijls alleen een breuk met het verleden het systeem terug op gang kan trekken. Daarom het idee van een oorlogskabinet.

Zo'n oorlogskabinet heeft evenwel een paar inherente problemen. Waarom bv. zouden de geselecteerde experten in staat zijn de impasse te doorbreken als ze dat in het verleden ook niet konden? Experten leiden ook aan gezichtsvernauwing naarmate ze ouder worden en dat beschrijft Geert Noels zelf behoorlijk helder in zijn boek over Alan Greenspan, de expert die voor een groot deel verantwoordelijk kan gesteld worden voor de financiële crisis. Meer nog dan aan een oorlogskabinet is er dus behoefte aan een nieuwe visie en dikwijls kan die er pas komen door van buitenaf  mensen aan te trekken die met een andere kijk op de zaak de oplossingen kunnen zien. Structurele systeem-crisissen worden niet opgelost met loodgieterwerk maar door de fundamenten te herzien.

Omdat deze crisis globaal is komt het erop aan niet dezelfde versleten recepten toe te passen die in het verleden gefaald hebben. Neen, men moet durven doordenken en durven anders te handelen dan de rest om het verschil te maken. Met de rest bedoelen we hier de rest van de wereld en zeker de ons omliggende regio's en landen. We moeten hier niet naïef  in zijn. De slag om met het minst kleerscheuren door de crisis te geraken is begonnen en wie passief toekijkt zal de veldslag verliezen. Zo is er in Nederland geen oorlogskabinet nodig opdat de regering kon beslissen 20 miljard op de begroting te besparen. De basisgedachte is heel simpel: elke overheidsuitgave die niet economisch te verantwoorden is, ligt aan de basis van het structurele probleem en komt in aanmerking voor afschaffing. Daarbij mogen er geen taboes zijn. De discussie wordt dan ook open en vrank gevoerd, niet over de noodzaak van deze beslissing, maar over wat het meeste zal opleveren. Hierbij zijn we terug bij de kern van de zaak. Welvaart en welzijn kunnen niet eeuwig gekocht worden op krediet. Het moet verdiend worden. Ideologisch is het misschien verleidelijk te spreken van gratis en noodzakelijke overheidsdiensten, als puntje bij paaltje komt, dan moet dat wel ergens allemaal betaald worden. Arbeid en kapitaal resulteren in welvaart en welzijn, geldcreatie en gratis beloftes enkel in een hoop duur papier. Papier dat vandaag zo goed als waardeloos is.

In dit land is het principe van de oplossing dan ook vrij eenvoudig omdat de oorzaak vrij eenduidig is. Wij vernietigen hier welvaart door de extreem hoge belasting op arbeid. Combineer dit met een stugge sociale wetgeving en dit maakt ook investeren minder aantrekkelijk. Het resultaat is dat de overblijvende welvaart genererende industrie nog weinig reserves heeft. Wij staan hier niet alleen. Ook in de VS zijn het de al te genereuse pensioenplannen en vakbondsakkoorden die de autofabrikanten geen manoeuvreerruimte meer laten om snel hun kosten aan de dalende vraag aan te passen. Schaf daarom belasting op arbeid en op kapitaalvorming af en stop met welvaart te kopen op krediet. Om dan de begroting in evenwicht te houden, knip dan even hard in het overheidsbeslag. Zo eenvoudig kan het zijn ook al zal de uitvoering ervan op heel wat emotionele weerstand botsen, weerstand die verkocht zal worden in naam van het algemeen belang maar in feite enkel het korte termijn eigenbelang dient.

De gordiaanse knoop wordt dan het kerntakendebat dat zal moeten gevoerd worden. Niet alleen naar de keuze van deze kerntaken  maar ook hoe de Belgische samenleving, wil ze nog een toekomst hebben, beter georganiseerd kan worden. De natiestaat zoals ze 175 jaar geleden uitgedacht werd en dan later opgelapt werd, is niet meer in staat om de uitdagingen van vandaag aan te gaan. Hoe paradoxaal het moge klinken, globalisatie dwingt ons eerder om meer gewicht te geven aan het lokale kunnen en het lokale initiatief omdat dit de enige garantie is dat men snel op de evolutie kan inspelen. Ook dit is democratie.

Gebeurt deze discussie niet dan zal men vroeg of laat voor de harde keuze komen te staan met het botte mes in de overheidsuitgaven te moeten snijden of men riskeert dat alle productieve economische activiteiten wegvallen. Ver zijn we hier niet meer vandaan want dit process is al jaren geleden ingezet. In het oog van de storm wordt het dan onvermijdelijk, ofwel onvet men de overheidssector met een paar 100 000 mensen ofwel gaan er dubbel zoveel verloren in de industriële sector. Men kan dan naïef vaststellen dat men dan ook werklozen bijmaakt, maar dat is kortzichtig. Waar het over gaat is welke de economisch toegevoegde waard is van beide groepen.

Deze structurele maatregel kan aan de bron de industrie overeind houden en het verlies aan arbeidsplaatsen beperken, en kan er dan ook voor zorgen dat de economische ruggegraat overeind bljft. Eerder dan in te leveren kan dit er ook voor zorgen dat de koopkracht op peil blijft. Het is ook de enige maatregel die niet nutteloos op de schouders van de volgende generaties zal vallen. Integendeel. De vraag is nu of een "war" kabinet wel de overtuigingskracht zal hebben die nodig zal zijn om het zinkende schip door de storm te loodsen. Geert Noels heeft in elk geval daarin gelijk dat hij niet gelooft dat onze doordeweekse dorpspolitici nog in staat zijn om dergelijke moeilijke beslissingen te nemen, laat staan te verdedigen en te bedenken.

Eric Verhulst,

Voorzitter www.workforall.org, een onafhankelijke socio-economische denktank